รัตตัญญู-ผู้รู้ราตรีนาน (Elderly People)

 

                         สุริยา เผือกพันธ์ 

    คำสำคัญ (Keyword) : ผู้สูงอายุ หมายถึง ผู้รู้เรื่องต่าง ๆ สมกับที่ว่าเกิดมานาน เป็นที่เคารพนับถือ เป็นที่เชื่อฟัง..(พุทธทาสภิกขุ)" 



        ก่อนวันพระหนึ่งวัน พาเด็กๆ ไปเดินเล่นที่วัด เพื่อเป็นการผ่อนคลาย และเป็นการต้อนรับวันปิด

เทอมวันแรก..
        ถ้าทำให้การพักผ่อนของทุกคน เข้าถึงความสงบได้โดยเร็วพลัน  จะทำให้ประหยัดเวลา ประหยัดเงิน และไม่เหน็ดเหนื่อยมาก...
        กราบพระขอพรเสร็จ เดินผ่านโต๊ะที่วางหนังสือบริจาคให้ญาติโยมที่ไปทำบุญสามารถหยิบไปอ่านได้ตามความสนใจ
        ที่กองหนังสือนับร้อยเล่มนั้น  กลับเหลือบเห็นปกหนังสือที่หงายให้อ่านอย่างชัดเจนอยู่เล่มหนึ่งเล่มเดียว ซึ่งเหมือนจงใจอยากให้หยิบไปอ่าน จึงหยิบไปอ่านอย่างไม่ลังเล และไม่เลือกเล่มอื่น ๆ อีก....

         เป็นหนังสือเก่า ไม่ปรากฏปีพิมพ์ นอกจากสีที่บ่งบอกกาลเวลาอันยาวนานแล้ว ราคา 10 บาทของมัน ยิ่งบอกความเก่าได้ยิ่งกว่า...
         "ธรรมะสำหรับผู้สูงอายุ" 
          พุทธทาสภิกขุ...

         เด็ก ๆ เกิดมา ก็รู้แต่เรื่องกินกับเล่น นี่เป็นของธรรมดา ครั้นเป็นหนุ่มสาว เรื่องกามารมณ์ก็เข้ามา เป็นสิ่งสูงสุดของคนหนุ่มคนสาว แล้วต่อมาก็มีบ้านมีเรือน เป็นพ่อบ้านแม่บ้าน เลื่อนขึ้นไป เป็นเรื่องทรัพย์สมบัติพัสถาน บ้านช่องเงินทอง ข้าวของอะไรต่าง ๆ เป็นสิ่งสูงสุด 
          ถ้าว่า มันก้าวหน้าต่อไป มันก็ต้องไปไกลกว่านั้น ไปเรื่อง หาความสงบทางจิตใจ เรื่องบุญเรื่องกุศล เรื่องสมาธิ เรื่องภาวนา
          แม้ไม่ถึงอย่างนั้น ก็พอใจในความสงบ มอบทรัพย์สมบัติให้ลูกหลาน 
          ตัวเองก็หาความสงบ....

          ถ้ายังไกลไปอีก ก็เข้าวัดเข้าวา
          ไกลไปได้อีก ก็ยังสอนผู้อื่น เป็นคนแก่ที่มีความรู้มาก สอนคนทั้งหลายได้ 
           ใครมีปัญหาอะไร ก็มาถามคนแก่คนนี้ได้ เขาก็จะตอบให้ได้อย่างดี ว่าควรทำอย่างนั้น ควรทำอย่างนี้ เพราะว่า ผ่านมาแล้ว...
           ถ้าเป็นไปอย่างถูกต้อง มันเป็นการเลื่อนชั้นสูงขึ้น...
           สูงขึ้น มีความรู้ มีความฉลาดสามารถ มีประโยชน์มากขึ้น เรียกว่าใกล้นิพานมากขึ้น นั่นเอง 
           ยิ่งแก่ยิ่งต้องใกล้นิพพาน คือใกล้ความสงบ มีความสงบมากขึ้น...

           อีกนัยหนึ่งจากที่กล่าวมาทั้งหมดก็คือ การยกระดับการพัฒนาทางจิต...
           จากที่เราเคยชอบเรื่องวัตถุ ทางเอร็ดอร่อย สวยงาม สนุกสนาน เป็นกามารมณ์ จนกว่าจะหมดวัยหนุ่มสาว 
           เมื่อเป็นพ่อบ้านแม่เรือน ก็ชอบเงินทอง ข้าวของ ทรัพย์สมบัติพัสถาน วัวควายไร่นา 
           เลยนั้นขึ้นไปอีก ก็ขึ้นไปหาบุญกุศล 
           ถ้ามันไปได้ไกลกว่านั้นอีก มันก็เป็นครูบาอาจารย์สั่งสอนคน..ในเรื่องทำให้ถูกต้องสำหรับจิตใจก็จะปกติ..

           สูงขึ้นไปกว่านั้นคือ ว่าง 
           เป็นนิพพาน...

           ทบทวนอีกก็ได้ว่า..
           จากชั่วถึงดี จากดีถึงว่าง
           จากบาปไปถึงบุญ จากบุญถึงว่าง
           จากทุกข์ถึงสุข จากสุขถึงว่าง..
           สุขสงบที่แท้จริงนั้น
           มันคือ ความว่าง..

          อยากให้เข้าใจคำว่าว่าง กันเสียให้ดี ถ้าไม่ว่างนั้น มันจะถูกปรุงแต่ง ๆๆๆๆ..นั่งไม่ติด ปรุงแต่งให้ทำนั่นทำนี่ คิดนั่นคิดนี่ ปรารถนานั่นปรารถนานี่ 
          ไม่มีเวลาสงบแห่งจิต..

          ถ้าว่าง ก็ไม่มีอะไร ปรุงแต่ง ยั่วยุ หาความสงบได้ลึกซึ้งถึงจิตใจ...

          ในความเป็นคนสูงอายุ จะต้องให้เห็นสิ่งที่ลึกกว่านั้น..เห็นอะไร เป็นอย่างไร แล้วก็เห็นว่า มันเป็นเช่นนั้นเอง...
          ใครเห็นเช่นนั้นเองได้  คนนั้นจะบรรลุธรรมะสูงสุด 
          เรียกว่า "ตถาคต"  เลย

          อรหันต์ ก็เห็นเช่นนั้นเอง..
          ไม่รัก ไม่โกรธ ไม่เกลียด ไม่กลัว ไม่ตื่นเต้น ไม่วิตกกังวล ไม่อาลัยอาวรณ์ ไม่อิจฉาริษยา ไม่หึง ไม่หวง ไม่ยกตนข่มท่าน ไม่กล่าวคำขัดแย้ง ไม่เห็นว่า อะไรเป็นของแปลก..

          เห็นเช่นนั้นเอง คือสิ่งสูงสุด 







หมายเหตุ : 
         สัปดาห์ก่อนหน้านี้  ได้ร่วมกับคณะอนุกรรมการติดตาม ตรวจสอบ ประเมินผลและนิเทศการศึกษา ออกประเมินแบบ Conformity Assessment ในโรงเรียนมัธยมศึกษา สพม.32  บุรีรัมย์ 
          การทำกิจกรรมที่ต้องตรวจสอบ วิเคราะห์และตีความผลลัพธ์ ซ้ำๆ กันหลายที่ หลายวัน อาจทำให้เกิดอคติ (bias) ความลำเอียงหรือการทำผิดที่มีสาเหตุจากอารมณ์หรือความคิดที่ไม่เหมาะสม เช่น
          1. ฉันทาคติ (ลำเอียงเพราะชม)
          2. โทสาคติ (ลำเอียงเพราชัง)
          3. ภยาคติ (ลำเอียงเพราะกลัว)
          4. โมหาคติ (ลำเอียงเพราะเขลา)
         อคติ เป็นสิ่งที่ทำให้เราเห็นผิดวิปลาสจากความจริงของสิ่งทั้งปวงและเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติธรรม (หน้าที่)..การแสวงหาความสงบจะช่วยเยียวยาจิตวิปลาสได้.. 

เอกสารอ้างอิง:

พุทธทาสภิกขุ. (ม.ป.ป.). ธรรมะสำหรับผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ : ธรรมสภา.