The Barrier: The System Cannot See Any of This" (อุปสรรคสำคัญ: ระบบไม่สามารถมองเห็นความจริงเหล่านี้ได้เลย)

ภาพนี้นำเสนอจากงาน 4th Equitable Education Conference 2026,23-24 ตุลาคม 2569 ในหัวข้อหลัก "The Barrier: The System Cannot See Any of This" (อุปสรรคสำคัญ: ระบบไม่สามารถมองเห็นความจริงเหล่านี้ได้เลย)

สไลด์นำเสนออุปสรรคทางโครงสร้าง 3 ประการ ที่ทำให้ระบบการศึกษายังไม่สามารถจัดสรรการสนับสนุนหรือแก้ไขความเหลื่อมล้ำได้อย่างตรงจุด:

1. Ratings that cannot distinguish (การให้คะแนนประเมินที่ไม่สามารถแยกความแตกต่างได้)

   ข้อมูลเชิงประจักษ์: ในรอบการประเมินภายนอกปี 2024 โรงเรียนจำนวนประมาณเกือบ 100% จากทั้งหมด 2,991 แห่ง ได้รับผลประเมินในระดับ "ดี ถึง ดีมาก" (good-to-great) ในทั้ง 16 ตัวชี้วัด

   ปัญหาที่เกิดขึ้น: เมื่อผลประเมินออกมาเหมือนกันหมดทุกโรงเรียน จึงไม่มีทางระบุได้เลยว่าโรงเรียนไหนที่กำลังเดือดร้อนหรือจำเป็นต้องได้รับช่วยเหลือเป็นพิเศษ

2. Evidence that does not connect (ข้อมูลและหลักฐานที่ไม่เชื่อมโยงกัน)

   ข้อมูลเชิงประจักษ์: ระบบประเมินตนเองของโรงเรียน (School self-assessment), การนิเทศภายในของ สพฐ. (OBEC internal supervision), การประเมินภายนอกของ สมศ. (ONESQA external evaluation) และการตัดสินใจจัดสรรงบประมาณ ทำงานแยกส่วนกันบนระบบและฐานข้อมูลที่ต่างคนต่างถือ

   ปัญหาที่เกิดขึ้น: ไม่มีหน่วยงานใดเลยที่สามารถมองเห็นภาพรวมหรือสภาพความเป็นจริงทั้งหมดของโรงเรียนแต่ละแห่งได้อย่างครบถ้วน

3. Budgets that do not respond (งบประมาณที่ไม่ตอบสนองต่อความต้องการจริง)

   ข้อมูลเชิงประจักษ์: การจัดสรรงบประมาณ ทั้งการกระจายงบของ สพฐ. ไปยังโรงเรียนและการทบทวนงบประมาณรายปีของสำนักงบประมาณ ยังคงใช้สูตรจัดสรรแบบ "รายหัว/เท่ากันหมด" (largely per-head formulas) เป็นหลัก มากกว่าจะจัดสรรตาม "ความจำเป็นที่วัดได้จริง" (measured need)

    ปัญหาที่เกิดขึ้น: โรงเรียนที่ผลการประเมิน PISA และ FSQL ชี้ชัดว่าเป็นกลุ่มที่ล้าหลังหรือขาดแคลนมากที่สุด กลับไม่ได้รับการสนับสนุนงบประมาณที่เพิ่มขึ้นอย่างเป็นระบบแต่อย่างใด

💡 ข้อสรุปสำคัญ (Key Takeaway ด้านล่าง)

   "Measurement that cannot discriminate is not neutral — it quietly preserves the allocation status quo."

  (การวัดผลที่ไม่สามารถจำแนกหรือแยกแยะความแตกต่างได้ ไม่ใช่เรื่องที่เป็นกลาง — แต่มันกำลังช่วยรักษาสภาวะความเหลื่อมล้ำในการจัดสรรงบประมาณแบบเดิมๆ ไว้โดยที่เราไม่รู้ตัว)