การวิเคราะห์ผลงานรางวัลพระพฤหัสบดีด้วยกรอบแนวคิด NSM Open AI Ecosystem v5.3: มุมมองการพัฒนาองค์กรแห่งการเรียนรู้ในยุคปัญญาประดิษฐ์
การประเมินผลงานทางวิชาการในปัจจุบันควรมุ่งพิจารณามากกว่าความสำเร็จของกิจกรรมหรือโครงการเฉพาะเรื่อง ควรประเมินความสามารถของผลงานในการสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบ (Systemic Change) และการพัฒนาองค์กรให้เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization) ที่สามารถสร้างคุณค่าได้อย่างต่อเนื่อง
แนวคิด NSM Open AI Ecosystem v5.3 จึงถูกพัฒนาขึ้นเพื่อเป็นสถาปัตยกรรมการบริหารเชิงระบบ (Systemic AI Architecture) โดยแยกองค์ประกอบออกเป็น 3 ชั้น ได้แก่ Operating Model Layer, Agent Layer และ Technology Layer พร้อมเชื่อมโยงผ่านวงจร Living-Learning Loop ซึ่งขับเคลื่อนด้วยหลักฐานเชิงประจักษ์ (Evidence) องค์ความรู้เชิงเครือข่าย (Knowledge Graph) และการสร้างองค์ความรู้ใหม่ (New Seeds)
เมื่อวิเคราะห์รายงานผลงานเพื่อขอรับรางวัลพระพฤหัสบดีของศึกษานิเทศก์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาบุรีรัมย์ พบว่าผลงานมีลักษณะเป็น System Leadership มากกว่าการดำเนินโครงการทั่วไป กล่าวคือ มีพันธกิจที่ชัดเจนในการพัฒนาระบบสุขภาวะและระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน โดยเชื่อมโยงนโยบายของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กรมสุขภาพจิต และเครือข่ายสาธารณสุขอย่างเป็นรูปธรรม อีกทั้งดำเนินงานอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2562–2569 พร้อมมีหลักฐานเชิงประจักษ์ที่สามารถตรวจสอบและอ้างอิงได้
ในมิติของ Operating Model Layer ผลงานแสดงให้เห็นการดำเนินงานแบบบูรณาการผ่าน SRPIM Model, School Health HERO, Care for All, ระบบเครือข่าย และกระบวนการ Coaching ซึ่งเชื่อมโยงตั้งแต่พันธกิจ (Mission) วิธีดำเนินงาน (Solutions) ผลผลิต (Outputs) ผลลัพธ์ (Outcomes) จนเกิดผลกระทบ (Impact) ต่อผู้เรียน ครู โรงเรียน และเครือข่ายสุขภาพ สะท้อนแนวคิดการบริหารเชิงระบบที่มุ่งสร้างคุณค่าอย่างยั่งยืนมากกว่าการดำเนินกิจกรรมรายครั้ง
สำหรับ Agent Layer แม้การดำเนินงานยังไม่ได้ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในรูปแบบ Agent โดยตรง แต่บทบาทของศึกษานิเทศก์มีลักษณะสอดคล้องกับ Chief of Staff AI ซึ่งทำหน้าที่กำหนดยุทธศาสตร์ ประสานเครือข่าย ติดตามผล และสนับสนุนการตัดสินใจ ขณะเดียวกัน ระบบ School Health HERO และกระบวนการนิเทศเชิง Coaching สามารถเทียบเคียงกับบทบาทของ Education Agent และ Health & Well-being Agent ได้อย่างชัดเจน แสดงให้เห็นถึงความพร้อมในการต่อยอดสู่ระบบ Agentic AI ในอนาคต
ด้าน Technology Layer พบว่ามีการใช้ระบบสารสนเทศและฐานข้อมูลเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจและการติดตามผลอย่างต่อเนื่อง แม้จะยังไม่เชื่อมต่อเทคโนโลยี เช่น Local Large Language Models, Model Context Protocol (MCP) หรือ Local Retrieval-Augmented Generation (Local RAG) แต่โครงสร้างการดำเนินงานมีความพร้อมต่อการพัฒนาสู่ระบบนิเวศ AI แบบเปิด (Open AI Ecosystem) โดยไม่ต้องเปลี่ยนแปลงแกนการบริหารงาน ซึ่งสอดคล้องกับหลักการ Framework-Agnostic และ Zero Vendor Lock-in
จุดแข็งสำคัญของผลงานคือการใช้ Evidence เป็นฐานของการตัดสินใจ โดยมีทั้งข้อมูลเชิงสถิติ คำสั่ง หนังสือราชการ ภาพกิจกรรม เว็บไซต์ และผลการดำเนินงานที่สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้ ส่งผลให้เกิด Living-Learning Loop ซึ่งเป็นวงจรการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นควบคู่กับการปฏิบัติงาน ผ่านการสะท้อนผล (Reflection) การปรับปรุงกระบวนการ และการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง มากกว่าการสรุปผลเมื่อสิ้นสุดโครงการ
นอกจากนี้ ยังพบองค์ประกอบของ Knowledge Graph และ New Seeds ในเชิงแนวคิด กล่าวคือ ความรู้จากโรงเรียน เครือข่ายสุขภาพ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องถูกเชื่อมโยงและถ่ายทอดเป็นแนวปฏิบัติที่สามารถขยายผลสู่สถานศึกษาอื่นได้ ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนผ่านจาก Best Practice ไปสู่ Organizational Knowledge ซึ่งเป็นรากฐานขององค์กรแห่งการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21
กล่าวโดยสรุป หากประเมินด้วยกรอบ NSM Open AI Ecosystem v5.3 ผลงานนี้มิได้เป็นเพียงตัวอย่างของการปฏิบัติที่เป็นเลิศ แต่เป็นตัวอย่างของ Systemic Intelligence ที่สามารถสร้างผลกระทบเชิงระบบ พัฒนาองค์ความรู้ขององค์กร และสร้างวงจรการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง ซึ่งสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาการศึกษาในยุคปัญญาประดิษฐ์ที่มุ่งเน้นการสร้างคุณค่าที่ยั่งยืนผ่านการเรียนรู้ร่วมกันของบุคลากร เทคโนโลยี และองค์กร
เอกสารอ้างอิง
NSM_BURIRAM. (2026). NSM Open AI Ecosystem Version 5.3: Blueprint Architecture for Systemic AI and Living-Learning Organization (Internal working paper). สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาบุรีรัมย์.
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมสวัสดิการและสวัสดิภาพครูและบุคลากรทางการศึกษา. (2569). โครงการยกย่องเชิดชูเกียรติ รางวัลพระพฤหัสบดี ประจำปี 2569. กระทรวงศึกษาธิการ.
Peter M. Senge. (2006). The fifth discipline: The art and practice of the learning organization (Rev. ed.). Doubleday.
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น