คำแนะนำจาก 2024/5 GEM Report: Leadership in Education. LEAD FOR LEARNING. Ep. 1.

     ผู้นำการศึกษามักมองไปที่การกำหนดทิศทางของทีมงานและสถาบันของพวกเขา สไตล์การนำมีความหลากหลาย ทำให้ยากต่อการวัดผลกระทบ ดังนั้น ความต้องการของโรงเรียนที่ดี พร้อมทั้งระบบและผู้นำทางการเมือง คือความแหลมคมในการช่วยให้การศึกษาขับเคลื่อนไปในทิศทางที่ถูกต้อง โดยเฉพาะความท้าทายของการศึกษายังคงน่ากลัว...

      จากการติดตามการจัดการศึกษาของโลกในระยะที่ผ่านมาไม่นาน โดย GEM (Global Education Monitoring) เมื่อเสร็จสิ้นแล้ว จึงได้จัดทำรายงานประจำปี 2024/5 ขึ้น ซึ่งฉบับนี้เน้นไปที่ ภาวะผู้นำทางการศึกษา (Leadership in Education) เป็นการเฉพาะ 

       จากข้อค้นพบเกี่ยวกับภาวะผู้นำในแง่มุมต่าง ๆ ภายใต้ระบบนิเวศทางการศึกษาและการติดตามความก้าวหน้าของการมุ่งสู่ SDG 4 ทำให้เห็นมุมมองในการนำมาสะท้อนผล เป็นคำแนะนำเพื่อนำไปสู่การพัฒนาการเรียนรู้ (Lead for Learning) ในท้ายรายงานสรุปได้ดังนี้

คำแนะนำ (Recommendations) 

     ความเป็นผู้นำมีความสำคัญต่อการศักษา เพราะช่วยให้สถาบันการศึกษา ระบบการศึกษา และสังคมเปลี่ยนแปลงให้ดีขึ้น 

      ผู้นำไม่ได้ปฏิบัติงานด้วยตนเอง แต่พวกเขาต้องตอบสนองความต้องการของผู้ปฏิบัติงานคนอื่น ๆ เช่น ผู้ที่ช่วยให้เกิดการเปลี่ยนแปลงระบบการเมือง สมาชิกรัฐสภา นักวิจัย องค์กรระหว่างประเทศ สังคมพลเมือง สหภาพแรงงาน สื่อ และคนอื่น ๆ อีกเป็นจำนวนมาก..

       คนทั้งหมด เป็นผู้นำที่ช่วยให้ประเทศ มุ่งสู่การศึกษาที่เฉพาะเจาะจง และเป้าหมายทางสังคมที่กว้างขึ้น ตัวอย่างเช่น นักการเมืองบางคน ต้องการการศึกษาที่เท่าเทียมในด้านคุณภาพเป็นสำคัญ ผ่านการปฏิรูปและการกระจายทรัพยากรให้พอเพียง แต่ก่อนที่จะลงลึกถึงการพัฒนาภาวะผู้นำ วิธีการเป็นผู้นำ ต้องมาพิจารณาก่อนว่า การเป็นผู้นำมีจุดมุ่งหมายเพื่อบรรลุเป้าหมายใด 

     ภาวะผู้นำ นำได้หลายวิธีการ และหลายรูปแบบ ในระบบคุณค่า บริบท บุคลิกภาพและองค์ที่แตกต่างกัน ผลลัพธ์ที่ผู้นำมีส่วนช่วยสนับสนุนนั้นมีความหลากหลายมาก..จนถึงขนาดที่ว่า การมุ่งเน้นเอาที่ผลลัพธ์เพียงผลลัพธ์เดียว มาทำการประเมินผลกระทบทั้งหมด เป็นการประเมินที่ต่ำเกินไป 

      เรื่องราวของผู้นำที่ดี จะสร้างแรงบันดาลใจ แต่การนำเสนอบทเรียนก็สามารถทำได้โดยตรงเฉพาะกับผู้ที่อยู่ในสถานการณ์ที่คล้ายคลึงกันเท่านั้น..

       ความท้าทายคือ การดึงเรื่องราวของบุคคลเหล่านี้ ผ่านกลไกการเรียนรู้ที่ส่งเสริมได้มากกว่าการปิดกั้น 

       ผู้นำที่มีความสามารถทุกรูปแบบและมี

ภูมิหลังในทุกบริบท ซึ่งในหลายประเทศ คิดว่าผู้นำทางการศึกษาเป็นเพียงผู้บริหารและผู้จัดก่รเท่านั้น......แต่หลายปีมานี้ บางประเทศได้ยอมรับขอบเขตบมบาทที่คบถ้วน และรากฐานสำหรับความเป็นมืออาชีพของพวกเขา ประเทศอื่น ๆ ได้ดำเนินการเพื่อกำหนด แนวทางในความเป็นผู้นำ เรียกร้องให้ผู้นำทำงานมากกว่างานรอบ ๆ ตัวเขา อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงอาจดำเนินไปอย่างช้า ๆ เพราะเกี่ยวกับวัฒนธรรมและประเพณีอันยาวนาน 

     นี่คือ รายงานการให้คำแนะนำ 4 ประการ ที่เน้นไปที่การบริหารสามารถให้การดูแลภาวะผู้นำทางการศึกษาที่โรงเรียน และการบริการประชาชน ภายในกรอบมุมอง 4 ด้าน ของบทบาทภาวะผู้นำทางการศึกษาโดยตรง ที่จะนำไปสู่ความมีประสิทธิภาพ หรือคนที่ทำงานในโรงเรียน หรือสำนักงานการศึกษา อันประกอบด้วย การกำหนดความคาดหวัง เน้นการเรียนรู้ ส่งเสริมความร่วมมือและพัฒนาความสามารถ 

     มุมมองเหล่านี้ ควรเป็นพื้นฐานที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ ภาวะผู้นำทางการศึกษาระดับชาติ ทุกระดับ เพื่อทำงานในทิศทางเดียวกัน เพื่อให้เป้าหมายสำเร็จ

คำแนะนำที่ 1 ความไว้วางใจและการมอบ

                       อำนาจ (Trust and Empower)

     สร้างเงื่อนไขที่เอื้ออำนวยให้ผู้อำนวยการโรงเรียน สามารถปรับปรุงการศึกษาได้ ระบบการศึกษาต้องการการมอบอำนาจ ให้ผู้อำนวยการโรงเรียน จัดการด้านการเงิน และทรัพยากรมนุษย์ การตัดสินใจเกี่ยวกับการเรียนการสอน 

     รัฐบาล ต้องพัฒนาความสามารถผู้นำ ในการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และดัวยความสามารถของพวกเขา ในการติดตามโรงเรียน และใช้ข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพ (Use the information effectively) 

      ความไว้วางใจควรพัฒนาไปอย่างมีความหมาย เป็นประจำ และรัฐบาลต้องการตระหนัก และปกป้องผู้นำโรงเรียน จากข้อเสียที่อาจเกิดขึ้น จากการมีอำนาจการตัดสินใจด้วยตนเองมากขึ้น....

คำแนะนำที่ 2 การเลือก พัฒนาและยอมรับ 

                       (Select, Develop and

                        Recognize)

      "ลงทุนในการพัฒนาวิชาชีพของผู้อำนวยการโรงเรียน" 

       2.1 คัดเลือกผู้อำนวยการโรงเรียนที่มีความสามารถ โดยผ่านการคัดเลือกแบบครอบคลุม

              2.2.1 การสรรหา (Recruitment) 

                        แนวทางการสรรหาบุคลากร ต้องครอบคลุมและตระหนักว่า ศักยภาพความเป็นผู้นำที่ดี สามารถพบได้ในสิ่งเหล่านี้ "ผู้มีความสุภาพเรียบร้อย และประหยัด" (Modest and effacing) และแปลกใจที่ถูกเลือกให้เป็นผู้นำที่มีประสิทธิผล 

                        คนที่มีความสามารถมักท้อถอย หากกระบวนการถูกปิดกั้น และไม่เท่าเทียม..แม้ว่าอาจมีทางเลือกอื่นในความเป็นผู้นำโรงเรียน แต่แทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่ใครสักคนจะได้รีบการแต่งตั้งนอกวงการครู ดังนั้น จึงมีความสมเหตุสมผลที่การฝึกอบรมครูเบื้องต้น จะรวมเอาองค์ประกอบ ของการพัฒนาความเป็นผํนำเอาไว้ด้วย. 

                        การค้นหาผู้มีความสามารถและการวางแผนสืบทอดตำแหน่ง ควรเป็นองค์ประกอบสำคัญของกลยุทธ์การสรรหาบุคลากร การเสนอบทบาทการจัดการและความเป็นผู้นำ ล่วงหน้า เป็นสิ่งที่พึงปรารถนา หากสถานการณ์เอื้ออำนวย 

                       อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือการทำให้แน่ใจได้ว่า แนวทางเหล่านี่ "ปราศจากอคติ แบบแผน และการเลือกปฏิบัติ และหลีกเลี่ยงโครงสร้าง ลำดับชั้น หั้นส่วนหรือการอุปถัมภ์

              2.2.2 การคัดเลือก (Selection) 

                        เกณฑ์การคัดเลือก ควรจะถูกกำหนดไว้อย่างชัดเจน เป็นกลาง และโปร่งใส เพื่อให้แน่ใจว่า ผู้สมัครที่มีคุณสมบัติเหมาะสม ไม่ว่าจะมีภูมิหลัง หรือเพศใด จะมีโอกาสที่เท่าเทียมกัน ในการแสดงความเป็นผู้นำที่หลากหลายของตน "การเมืองไม่ควรมีบทบาทในการคัดเลือกผู้นำโรงเรียน" 

                        การขาดความหลากหลายในตำแหน่งผู้นำ เป็นปัญหาต่อการตัดเสินใจด้านการศึกษาทุกระดับ 

                        ปัจจุบัน 8 ใน 10 ประเทศ ไม่มีมาตรการเพื่อให้แน่ใจได้ว่า มีตัวแทนที่สมดุล กระบวนการคัดเลือกแบบเปิด สามารถช่วยลดความเหลื่อมล้ำ ในการเป็นตัวแทน ในตำแหน่ง

ผู้นำ แต่อาจมีควมมจำเป็นต้องมีโควต้าชั่วคราวหากปัญหายังคงมีอยู่ 

                       ครูที่ดีที่สุดไม่จำเป็นต้องเป็นผู้อำนวยการที่ดีที่สุด " และควรใช้ความระมัดระวัง เพื่อหลีกเลี่ยงการส่งสัญญาณ ถึงตำแหน่งผู้อำนวยการ คือรางวัลสำหรับครูที่ดีที่สุด" ในทางกลับกัน "การเป็นครูที่ดีถือเป็นความสำคัญต่อความสำเร็จในฐานะผู้อำนวยการ" 

                       ในรายงานฉบับนี้พบว่า เกือบทุกประเทศ ถือว่า ประสบการณ์การสอน เป็นข้อกำหนดเบื้องต้น สำหรับการเป็นผู้นำโรงเรียน แต่มีเพียง 3 ใน 10 เท่านั้น ที่ระบุถึงประสบการณ์ การจัดการ 

                         ดังนั้น เกณฑ์การคัดเลือก จึงควรขยายและหลากหลายมากขึ้น...

Reference: 

Global Education Monitoring Report 2024/5

.UNESCO.