เสนอแนะในการวางแผนดำเนินการนิเทศภายใน ที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการของโรงเรียน ปีการศึกษา 2569
จากการตรวจสอบข้อมูลตามระบบคัดเลือกสถานศึกษาเพื่อรับรางวัลสถานศึกษาต้นแบบการนิเทศภายใน (ISMS Award) ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาบุรีรัมย์ (สพม.บุรีรัมย์) ร่วมกับข้อมูลจากรายงานสรุปผลการนิเทศติดตามการเปิดภาคเรียน ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๖๙ พบว่า กรอบความคิด "NSM_BURIRAM" ที่มีเนื้อหาและประเด็นตรงกันตามที่ปรากฏในเอกสารและคู่มือการนิเทศของเขตพื้นที่ คือระบบ "PROM Model" (หรือที่โรงเรียนธารทองพิทยาคมระบุว่าเป็นแนวทางยกระดับนวัตกรรม Thanthong Supervision)
ดังนั้น เพื่อระบุข้อเสนอแนะในการวางแผนดำเนินการที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการของโรงเรียนในสังกัด (ที่มีโรงเรียนขนาดกลางและขนาดเล็กเป็นกลุ่มใหญ่ที่สุดรวมกันกว่าร้อยละ ๖๘.๖) จึงขอวิเคราะห์ข้อมูลจากไฟล์ "2 กค 2569 สรุปผลการนิเทศติดตามการเปิดภาคเรียน.pdf" ผ่านกรอบคิดการดำเนินงานนิเทศภายในระบบดังกล่าว ดังนี้ครับ:
๑. P : Plan (การวางแผนและกำหนดเป้าหมาย)
• สะท้อนจากสภาพจริง: โรงเรียนในสังกัดมีความต้องการรับการนิเทศในประเด็นสมัยใหม่สูงมาก โดยเฉพาะการใช้ AI และเทคโนโลยีในการจัดการเรียนรู้ (ร้อยละ ๖๒) และการใช้สื่อ นวัตกรรม (ร้อยละ ๕๗) ในขณะที่มีอุปสรรคสำคัญคือโรงเรียนขาดแคลนงบประมาณและสัญญาณอินเทอร์เน็ตไม่มีประสิทธิภาพ
• แนวทางวางแผนดำเนินการ:
◦ สพม.บุรีรัมย์ ควรกำหนดเป้าหมายการนิเทศประจำปีการศึกษา ๒๕๖๙ โดยมุ่งเน้นนโยบาย "Digital & AI Inclusion" ที่จับต้องได้
◦ วางแผนจัดสรรหรือเกลี่ยงบประมาณและทรัพยากรไอทีเคลื่อนที่ เพื่อสนับสนุนโรงเรียนขนาดกลางและขนาดเล็กที่ขาดแคลน เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัลตามที่สถานศึกษาคาดหวัง
๒. R : Reach (การเข้าถึงและดำเนินงานนิเทศ)
• สะท้อนจากสภาพจริง: รูปแบบการนิเทศที่ครูและบุคลากรอยากให้เกิดขึ้นจริงมากที่สุด คือ การนิเทศแบบกัลยาณมิตร (Coaching and Mentoring) ที่ไม่เน้นการจับผิดหรือสั่งการ และการประเมินตามสภาพจริง (Authentic Assessment) โดยการลงพื้นที่ห้องเรียนจริง (Walkthrough) เพื่อลดภาระการเตรียมเอกสารหรือแฟ้มงาน
• แนวทางวางแผนดำเนินการ:
◦ ปรับเปลี่ยนรูปแบบการลงพื้นที่ของศึกษานิเทศก์ จากการเรียกตรวจเอกสาร/แผนการสอน/แฟ้มประเมิน มาเป็นการสุ่มเดินชมห้องเรียน (Walkthrough) และให้คำแนะนำแบบสะท้อนกลับทันที (Reflective Feedback)
◦ ออกแบบปฏิทินและกระบวนการเข้าถึงโรงเรียนที่ยืดหยุ่น เน้นการเยียวยาครูที่มีภาระงานนอกเหนือการสอนมาก (เช่น งานเงิน พัสดุ) เพื่อไม่ให้กระบวนการนิเทศไปเพิ่มภาระให้ครูหลุดออกจากห้องเรียนมากขึ้น
๓. O : Organize (การจัดระบบข้อมูลและสร้างนวัตกรรมร่วมกัน)
• สะท้อนจากสภาพจริง: สถานศึกษาคาดหวังความช่วยเหลือจากศึกษานิเทศก์ในลักษณะ "จับมือทำ" หรือสร้างสื่อ/นวัตกรรมร่วมกันสูงที่สุด (ร้อยละ ๕๖.๒) และรายงานระบุว่าข้อควรพัฒนาที่สำคัญคือ ควรเร่งพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศ (Data-Driven) เพื่อคัดกรองผู้เรียนรายบุคคลและแก้ปัญหาภาวะถดถอยทางการเรียนรู้รวมถึงการติด ๐, ร, มส
• แนวทางวางแผนดำเนินการ:
◦ สพม.บุรีรัมย์ ควรจัดตั้ง "คลินิกนวัตกรรมร่วม (Hands-on Support)" นำแพลตฟอร์มสำเร็จรูปหรือระบบคลาวด์กลาง (เช่น แนวคิด Smart Supervision Cloud ของโรงเรียนต้นแบบ) มาให้โรงเรียนต่างๆ ใช้ร่วมกัน
◦ จัดทำระบบฐานข้อมูลสารสนเทศกลางสำหรับวิเคราะห์ผู้เรียนรายบุคคล (Data-Driven) เพื่อให้สถานศึกษานำไปคัดกรองและออกแบบการวัดและประเมินผลที่ยืดหยุ่น แก้ไขปัญหานักเรียนติด ๐, ร, มส ได้อย่างเป็นระบบ
๔. M : Monitor (การติดตามและสะท้อนผล)
• สะท้อนจากสภาพจริง: ครูและบุคลากรต้องการกระบวนการขับเคลื่อนผ่าน ชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้คิดเป็นร้อยละ ๓๕.๕ และการนิเทศแบบเพื่อนช่วยเพื่อนร้อยละ ๔๑.๓ ซึ่งสอดคล้องกับจุดเด่นของหลายโรงเรียนที่มีการทำงานเป็นทีมผ่าน PLC อยู่แล้ว
• แนวทางวางแผนดำเนินการ:
◦ ใช้กระบวนการ PLC ภายในสถานศึกษาเป็นเครื่องมือหลักในการติดตาม (Monitor) โดยให้ครูในโรงเรียนสะท้อนผลกันเองแบบ "เพื่อนช่วยเพื่อน" แทนการพึ่งพาศึกษานิเทศก์จากภายนอกเพียงอย่างเดียว
◦ มีการถอดบทเรียนความสำเร็จของโรงเรียนที่มีจุดเด่นเชิงบูรณาการ (เช่น โรงเรียนที่ทำเรื่อง Active Learning หรือ โคก หนอง นา โมเดล) เพื่อนำมาเป็นต้นแบบและขยายผลในการประชุมสะท้อนคิดระดับเขตพื้นที่ต่อไป
๕. ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อการบริหารจัดการภาพรวม
เนื่องจากปัญหาเชิงโครงสร้าง เช่น ภาระงานพัสดุ/การเงินของครู ปัญหาครูไม่ตรงเอก และปัญหานักเรียนใช้โทรศัพท์มือถือ/AI โดยขาดวิจารณญาณ เป็นเรื่องที่ต้องอาศัยการบริหารจัดการเชิงนโยบาย เขตพื้นที่จึงควรใช้โอกาสนี้จัดทำ "คู่มือหรือแนวปฏิบัติกลางของ สพม.บุรีรัมย์" ในการลดภาระงานระบบเอกสาร เพื่อคืนครูสู่ห้องเรียนควบคู่ไปกับการจัดทำหลักสูตรระยะสั้นด้านความรอบรู้ทางดิจิทัล (Digital Literacy) และการใช้อย่างมีวิจารณญาณสำหรับนักเรียนในศตวรรษที่ ๒๑
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น